Ekonomia

Ekonomia

ZEESM TL buka atu kria ekonomia merkadu sosiál ne’ebé sei inklui ema hotu-hotu.

Ekonomia hotu-hotu mak haree hela hosi esforsu ema nian. ZEESM TL harii hela ekonomia ida-ne’ebé fó rekoñesimentu ba ida-ne’e liuhosi harii hela ekonomia bazeia ba povu sira-nia nesesidade no aspirasaun sira. Ami foti pasu konkretu sira hodi hametin katak nivel literasia no edukasaun sira sa’e badadaun no katak ema ne’ebé hakarak hasa’e sira-nia kapasidade hodi tama ba karreira profisionál sira nu’udar enjeñeiru, arkitetu no doutór sira bele halo duni. Favór, lee liután iha ami-nia seksaun eduksaun.

Ida-ne’e iha urjénsia: 61% hosi populasaun Oé-Cusse nian moris iha liña pobreza nasionál nia okos. Maibé ami iha vantajen sosiál sira. Kulturalmente povu Oé-Cusse hela ativu iha sira-nia komunidade sira no ida-ne’e bele haree iha partisipasaun maka’as iha grupu poupansa komunitáriu sira, komité bee-moos no grupu sira-seluk ne’ebé ekonomikamente ativu.

Agora daudaun ekonomia Oé-Cusse nian mak bazeia ba agrikultura. ZEESM TL sei buka atu habelar setór ida-ne’e sai setór komersiál no esportasaun. Nia mós buka atu diversifika setór ne’e liuhosi aumenta oportunidade sira iha floresta, peskas no pekuária no atu hakle’an nia liuhosi hasa’e produsaun uza ortikultura. Favór, lee liután kona-ba oinsá ami realiza buat hotu ne’e iha seksaun agrikultura.

Setór daruak ne’ebé sei hadi’ak hela no habelar mak turizmu. Ami-nia seksaun kona-ba turizmu haklakan hela ami-nia esforsu sira atu harii indústria turizmu sustentavel no amigavel ba ambiente iha Oé-Cusse liuhosi foku ba turizmu bazeia iha komunidade.

Ekonomia hotu-hotu mak harii hosi bloku fundasaun báziku sira, hanesan fornesimentu eletrisidade konfiavel, sistema kuidadu saúde di’ak no sistema transporte ne’ebé fó dalan ba ema no sasán sira atu la’o tuir nesesidade. Favór, buti kualkér ligasaun iha parágrafu ida-ne’e nia laran atu aprende tan kona-ba oinsá ami hadi’ak buat hirak hotu ne’e.

Hamutuk ita sei kria ekonomia ida-ne’ebé serve ba povu.